Kolekcjonerska edycja pierwszej złotej monety bulionowej świata na rocznicę śmierci Winstona Churchilla

W 2015 roku obchodzimy 35. rocznicę pierwszej emisji 1/10 Krugerranda oraz 50. rocznicę śmierci wybitnego Brytyjczyka Winstona Churchilla. Z tej okazji Skarbnica Narodowa oferuje najnowszą, kolekcjonerską edycję numizmatyczną. Krugerrand to pierwsza i zarazem najsłynniejsza złota moneta bulionowa świata. Co łączy ją z Winstonem Churchillem?

Krugerrand – pierwsza złota moneta bulionowa świata

Każdy zestaw zawiera unikatowe monety zwane krugerrandami. Krugerrandy do 1980 r. zawierały 31,1035 g czystego złota, natomiast potem rozpoczęto wybijanie mniejszych jednostek. Obecnie wybijane są z 22-karatowego złota, jednak, aby zawierały odpowiednią ilość czystego kruszcu ich waga została zwiększona. Tajemnicą jest tu domieszka miedzi do stopu (8,333%), dzięki której uzyskuje się zwiększenie twardości oraz odporności na ścieranie i zarysowania, jakiej nie ma miękkie czyste złoto. Obok tradycji, starannego wykonania i gwarancji wysokiej jakości, właśnie ponadprzeciętna trwałość monet przyczynia się do ich pożądania przez inwestorów i kolekcjonerów na całym świecie. Wprowadzona została jednak ścisła światowa limitacja zestawu z oferty Skarbnicy Narodowej, która wynosi 250 egzemplarzy.

Monety z unikatowego zestawu zostały wybite w najwyższej jakości menniczej. Na ich awersach widnieje popiersie Paula Krugera, a w otoku znajdują się nazwy emitenta w dwóch językach: SUID AFRIKA w języku afrikaans i SOUTH AFRICA po angielsku. Na rewersach przedstawiono zaś wizerunek antylopy springbok – narodowego symbolu Południowej Afryki. Ponadto do zestawu dołączony jest srebrny medal, który dopełnia całą kolekcję. Medal został wybity ze srebra wysokiej próby 925/1000, a na jego awersie przedstawiony został sam Winston Churchill. Na rewersie z kolei umieszczono wizerunek statku, którym Churchill dopłynął w 1899 roku do Cape Town, a następnie wrócił do Wielkiej Brytanii w roku 1900. Cały komplet zamknięty został w eleganckiej drewnianej szkatule.

Kim był Paul Kruger – patron najsłynniejszej złotej monety bulionowej?

Paul Kruger, od którego nazwę wzięły monety, urodził się 10 października 1825 roku w Bulhoek, na wschodzie brytyjskiej Kolonii Przylądkowej w RPA. Był politykiem burskim, a na kartach historii zapisał się jako przywódca ruchu przeciwko dominacji brytyjskiej. Kruger został w 1874 roku wiceprezydentem, a w 1880 roku – prezydentem Transwalu. W 1899 roku Brytyjczycy odzyskali Transwal, a Kruger został zmuszony do emigracji. Zmarł w Szwajcarii, w 1904 roku. Kilka miesięcy później jego ciało zostało przewiezione do Pretorii i tam pochowane. Dał się poznać jako twardy negocjator i przyczynił się do odzyskania niepodległości przez ten kraj. Co ciekawe, w latach 70. i 80. XX wieku przywożenie krugerrandów do wielu państw, w tym Polski, było z powodu bojkotu RPA, związanego z prowadzoną w tym kraju polityką segregacji rasowej.

Winston Leonard Spencer Churchill, którego 50. rocznicę śmierci będziemy obchodzić w tym roku, przyszedł na świat 30 października 1874 r. w pałacu Blenheim w rezydencji książąt Marlborough. Jego rodzina posiadała ten tytuł od pierwszych lat XVIII stulecia. Dla odróżnienia od pozostałych gałęzi arystokratycznej dynastii Spencerów (jej współczesną członkinią była księżna Walii – Diana), Churchillowie publicznie używali tylko jednego członu nazwiska. Randolph – ojciec  Winstona był trzecim synem księcia i piastował ministerialne stanowisko Kanclerza Skarbu, zaś jego małżonka Jeanette była dziedziczką nowojorskiej fortuny Leonarda Jerome’a.

Co łączy Churchilla z emitentem krugerrandów? Otóż 12 października 1899 wybuchła w południowej Afryce wojna między Brytyjczykami a Afrykanerami. Była to tzw. II wojna burska. Churchill wybrał się wtedy do Afryki jako korespondent wojenny. Podczas podróży pociąg Churchilla wpadł w zasadzkę. Churchill pomógł odblokować tory i ponownie ruszyć pociąg. Został przy tym ranny. Wkrótce później dostał się do burskiej niewoli i został osadzony w obozie jenieckim w Pretorii. Udało mu się jednak uciec z obozu. Wspólnie z angielskim zarządcą kopalnianym przeszedł 480 km i trafił do Lourenço Marques w portugalskim Mozambiku.

Ucieczka uczyniła z Churchilla bohatera wojennego. Po powrocie do kraju szybko przyłączył się do armii generała Bullera i towarzyszył jej w walkach o Ladysmith i w zdobywaniu Pretorii. Churchill przyłączył się do południowoafrykańskiego lekkiego regimentu konnego i był jednym z pierwszych Brytyjczyków, którzy wkroczyli do Pretorii. Napisał dwie książki o tej wojnie – London to Ladysmith via Pretoria i Ian Hamilton’s March.

Monety z Winstonem Churchillem w ofercie Skarbnicy Narodowej

Postać Winstona Churchilla pojawia się również w innych emisjach dostępnych w ofercie Skarbnicy Narodowej. Przykładem jest zestaw okolicznościowy „Sir Winston Churchill”, obejmujący trzy oryginalne historyczne pamiątki: monetę kolekcjonerską wybitą w roku śmierci brytyjskiego premiera (1965), pierwszy polimerowy banknot Wielkiej Brytanii wyemitowany z okazji 50. rocznicy jego śmierci oraz znaczek pocztowy wydany w setną rocznicę urodzin męża stanu. Wszystkie emisje umieszczono w specjalnie zaprojektowanym blistrze kolekcjonerskim, podkreślającym ich historyczny i kolekcjonerski charakter. Zestaw stanowi hołd dla jednego z najwybitniejszych przywódców XX wieku, dwukrotnego premiera Wielkiej Brytanii, laureata Literackiej Nagrody Nobla oraz jednego z liderów koalicji alianckiej podczas II wojny światowej. Światowa dostępność kolekcji została ograniczona do zaledwie 300 egzemplarzy, co dodatkowo podkreśla jej ekskluzywny charakter.

Podsumowując, Krugerrand, uznawany za pierwszą złotą monetę bulionową świata, od dziesięcioleci pozostaje symbolem najwyższej jakości mennictwa i ważnym elementem historii światowej numizmatyki. Kolekcje nawiązujące do Winstona Churchilla oraz dziejów Republiki Południowej Afryki pokazują, że monety mogą nie tylko zachwycać kunsztem wykonania, lecz także upamiętniać przełomowe wydarzenia i wybitne postacie, łącząc wartość historyczną z kolekcjonerskim prestiżem.